Report comment

'Oku faka'uhinga'i fakatakamilo fakatu'apeito 'e 'Akilisi 'a e "ata-ki-tu'a" tokua ko e "tali-ui 'a e kau taki ki he kakai" ka e 'ikai ka e 'ikai ko e faka'uhinga'i 'e he mo'oni 'a ia ko e "taliui 'a e kakai kotoa 'o e fonua fakataha mo e kau taki 'o e fonua ki he lao."

Ka nofo 'a e "taliui 'a e kakai fakataha moe kau taki ki he lao" 'e tali pe ke fai 'a e ngaahi me'a 'oku fakalao kae ta'etali leva ke fai 'a e ngaahi me'a 'oku ta'efakalao pea ko e 'uhinga leva ia 'o e "'ata-ki-tu'a," "vahevahe tatau" mo e "fakamaautotonu."

'Oku ui 'eni ko e "pule 'a e lao" (rule of law) ka e 'ikai ko e "pule 'a e kakai mo 'Akilisi" ('a ia ko e pule fakatikitato) 'a ia 'oku tupu ai 'enau ngaue noa'ia ta'e'atamai, ta'efakakaukau mo ta'epalani pea kanoni'aki 'a e ta'efakalao" 'a ia ko e foki ia ki he "lao 'a e manu fekai 'o e vaotata" (rule of law of the jungle).

Ko 'ene tu'u he taimi ni ka 'oku 'ikai pe ko e "taki 'e he 'ipo 'a e kui" 'o hange ko e lau mo'oni 'a 'Inoke Fotu ta ko e "taki 'e he pule kaka 'a e kau kaupoe kaka" pe "fakatouloua." Kapau ko e "taki 'e he 'ipo 'a e kui" pea ta 'oku fai pe 'e he palemia mo e pule'anga/kapineti he "vale mo e fakapo'uli" pea kapau ko e "taki 'e he pule kaka 'a e kau kaupoe kaka" ta ko e fai pe 'e he palemia mo e pule'anga/kapineti he "vale mo e kaka."

'Oku tatau tofu pe 'a e "vale mo e fakapo'uli" mo e "vale moe kaka" (ka e 'ofa pe ke 'oua 'e fa'aki he valeKT neongo 'oku 'i he tetepu!) 'Oku ke i tolonga mai pe 'a e lea 'a Taufa'ahau hono fakamanavamo'ui 'e Siope: "'Oku 'auha hono kakai ko e vale."

Ko ia ai ko e 'auha'anga 'a ha kakai ko e ngaue 'a e vale. 'E 'auha mamalie pe 'a Tonga ko e ngaue 'a e palemia mo 'ene pule'anga mo e kapineti.