Report comment

Malie lahi 'Etita hono hulu'i fakakonisitutone mo fakalao 'a e polopallema lahi ko 'eni pea to e malie ange hono fakalea fakakonisitutone "ko e foaki 'o e tau'ataina" ko e liliu faka-Tonga ia 'o e lea faka-Papalangi ko e "temokalati."

'Oku 'uhinga 'a e lea ko e fakakonisitutone mo e fakalao he lea faka-Papalangi ko e "rule of law" 'a ia ko e "pule 'a e lao (mo e konisitutone ko e motu'a lao)" (pe pule 'a e temokalati) 'a ia na'e fakanunu mai 'e Tupou I talu mei he 1839 he Lao 'o Vava'u 'i Vava'u fakataha mo e Tuku 'o Tonga ki Langi 'i Pouono mo e 1862 he Lao 'o e Tau'ataina pea tumutumu he 1875 he Konisitutone.

'Oku fiema'u ke fai 'e he pule'anga 'a e me'a lalahi 'e ua, (1) Ke hiki 'a e levolo 'o e ako mei he taafataha he ako 'aonga ke fakatou fakamamafa loua 'a e ako 'uhinga (critical, classical education) mo e ako 'aonga (technical, vocational education) mo mu'omu'a ma'u pe 'a e ako 'uhinga he ako 'aonga mo e (2) Ke ngaue'aki lelei 'ene kau ako lelei 'i Tonga mo mamani ke fa'u ha "Tangike Fakakaukau" ke nau fakakaukau'i ha ngaahi me'a fo'ou mo makehe (originality, creativity and innovation) ke langa'aki 'a e fonua (ako, 'aati, 'ikonomika, politikale, pisinisi, sipoti, ngoue, tekinolosia mo e ha fua).

'Oku matu'aki fiema'u ke fai 'eni ka tau mavahe mei he mo'ui fakafalala mo e mo'ui kolekole mo e mo'ui kainikavea he (1) pa'anga tokoni mei he ngaahi fonua muli (foreign aid), (2) pa'anga 'ofa mei he kainga Tonga nofo muli (remittances) mo e (3) pa'anga tanaki tukuhau moe ha fua.

(Kataki ka e fakatokanga'i ange kuo tanaki mo fakamataka 'e he kautaha fakamamanilahi ko e Disney mei he faiva hele'uhila ko e "Moana" ne fa'u mei he'etau koloa tukufakaholo mo tupu'a 'o e fananga 'o Maui mo Hina fakataha mo e koloa (merchandise) kuo fa'u mei ai ha pa'anga 'e laui piliona he ta'u pe 'eni 'e taha hono tukuange mo faka'ata ka tau hala pe kitautolu he fika mo e laukonga).